arrow-left-lightarrow-leftarrow-right-lightarrow-rightarrow-thin-left arrow-thin-right browser-search cup heart indicator laptop layers layout-4boxes layout-sideleft mail-heart mail map-pin mixer mouse nav paintbucket pencil-ruler phone picture play video
Insights On Topic

Ego & schaduw

Is jouw leiderschapsstijl van jou of van je ego?
Tekst: Paul Scheffer

In het dagelijks leven gebruiken we het woord ego vaak met een negatieve lading. Woorden als egoïstisch en egocentrisch zijn beslist niet complimenteus. En als we iemand een groot ego toedichten, bedoelen we dat
iemand een wel erg rooskleurig beeld van zichzelf heeft. Maar wat is het ego eigenlijk? En klopt de veronder-stelling dat we er alleen maar last van hebben?

Volgens de Zwitserse psycholoog Carl Gustav Jung begint het ego zich al op jonge leeftijd te vormen. Het start als je als kind ervaart dat je beperkingen hebt. De frustraties die daardoor ontstaan, zorgen voor eilandjes van bewustzijn. Deze eilandjes groeien aaneen en vormen het werkelijke ego.

“Wat wil je worden als je later groot bent?” is een vraag die we als kind talloze malen te horen krijgen. Een enkeling, zoals John Lennon, antwoordt in dat geval: ‘Gelukkig.’ Bij de meeste kinderen ontstaat door die herhaaldelijke vraag het idee dat we nu dus nog niet iets zijn of dat we nog niets hebben bereikt. Het ego bepaalt het beeld dat we van onszelf hebben, bepaalt het beeld van wie we graag zouden willen zijn en bepaalt de perceptie van wat de omgeving van ons verwacht. Ons ego is een Rupsje Nooit Genoeg. Het dringt zich graag aan ons op. In de huidige maatschappij is dat blijkbaar nodig, want anders zouden we nergens naar streven en niets bereiken. Het ego zorgt ervoor dat je een studie gaat volgen om de gewenste functie te bereiken, dat je een huis koopt of huurt en dat je de sociale status bereikt die je nastreeft. Het ego wil hoger, beter, mooier en duurder. Het is dus belangrijk om het in toom te houden en er af en toe weerstand aan te bieden. Anders is deze planeet in een paar generaties opgesoupeerd. Trouwens, zodra je gaat denken: ‘Kijk mij eens goed bezig zijn met het milieu en met het rentmeesterschap’, luister je alweer naar je ego, dat ineens een nieuwe vorm heeft gevonden om zich te doen gelden. Kalm aan dus, ego!

"Het ego wil hoger, beter, mooier en duurder en dus is het belangrijk om het in toom te houden”

Het ego wil ook graag een vinger in de pap als het gaat om het kiezen van een bepaalde leiderschapsstijl. Als het ego graag controle wil houden kiest het de directieve stijl. ‘Mensen moeten wel doen wat ik zeg’. Of juist een relatiegerichte stijl, omdat het ego niet graag gekwetst wil worden.

Naast het ego staat onze schaduw. Die schaduw is gevuld met karaktereigenschappen die we liever niet erkennen. Alle eigenschappen die wij het label ‘fout’ geven, belanden in onze schaduw. Ego en schaduw zijn een onlosmakelijk duo en kunnen elkaar behoorlijk versterken. Ook in het geval van onze leiderschapsstijl. Zo zal je directieve stijl zich steviger verankeren als je de eigenschap besluiteloosheid als ‘fout’ in je schaduw hebt gestopt. En je relatiegerichte stijl krijgt meer wortels als je het aangaan van conflicten als ‘fout’ naar je schaduw hebt verbannen.

Belangrijk voor leiderschap is dat je beide processen bij jezelf gaat herkennen. Bedenk bijvoorbeeld eens waarom de eigenschap besluiteloosheid het label ‘fout’ van jou heeft gekregen. Probeer een keer een beslissing uit te stellen. Wat gebeurt er? Ontstaat er schade? Of krijgt iemand anders wellicht de kans om een knoop door te hakken? Daarmee laat je de ander groeien in zelfverzekerdheid. Hoe waardevol is dat? Of waarom is ‘harmonie’ zo belangrijk voor je en ga je het ontstaan van conflicten uit de weg? Waarom voelt een meningsverschil voor jou vaak als een conflict? Hoe vaak klaart de lucht niet juist op ná een uitgesproken conflict?

Als ego en schaduw jou sturen in je leiderschapsstijl, dan krijg je misschien op korte termijn wel wat je nodig hebt. Namelijk ‘controle’ of ‘harmonie’. En als je uitgaat van het gezegde ‘Behandel de ander zoals je zelf behandeld wilt worden’ heb je wellicht een goed punt. Maar… jij bent die ander niet! Richt je dus eens een keer naar de behoefte van de ander. Ook al vind je ego dat in eerste instantie waarschijnlijk niet leuk. Omarm je schaduw en doe eens iets ‘fout’.

Conclusie? Herken je ego, herken je schaduw en denk na over je zelfverwerkelijking. Dan vind je de weg naar jouw authentieke leiderschapsstijl.

WIE Paul Scheffer

WAT Hij is fan van het werk van Carl Gustav Jung en voelt zich daardoor sterk verbonden met Insights Discovery© en Deeper Discovery©. Het zijn instrumenten die mensen aanzetten tot het denken over zichzelf en over anderen en daardoor onmisbaar bij coaching en ontwikkeling.

WAAROM Paul is er van overtuigd dat persoonlijke ontwikkeling grenzeloos is. Elke dag kun je weer een stapje verder komen. Dat geldt ook voor teams. Waar je vandaag niet tevreden over bent, dat kan morgen beter. Beter in resultaat en beter in de interactie tussen de teamleden.

  1. Olivier Marsily Beantwoorden

    Kort en bondig, goed ingezien en, wat mij betreft, geruststellend en motiverend van je.
    Mocht ik nood hebben aan een coach dan zou ik me met vertrouwen naar je richten.

    1. Paul Scheffer Beantwoorden

      Dag Olivier, dank voor je positieve reactie!
      Hartelijke groet, Paul Scheffer

  2. Marriet Rosier Beantwoorden

    Mooie uitdaging geef je mee Paul! Het onlosmakelijke duo ego en schaduw leren herkennen, ego eens proberen teleur te stellen en mijn schaduw te omarmen. Ik ga het aan!

  3. Paul Scheffer Beantwoorden

    Af en toe je ego negeren, Marriet, helpt je ook al aardig op weg :-)
    Hartelijke groet, Paul Scheffer

  4. Margot Snoek Beantwoorden

    Beste Paul, Als Jungiaan kan ik niet anders dan jouw verhaal wat nuanceren. In het begrip ego verwar je de boeddhistische kijk op het ego en de visie van Jung. In de psychologie van Jung is het ego een sturend orgaan in de menselijke psyche die jou laat functioneren in het dagelijks leven. Het kiest prioriteiten, weet waar je nu je aandacht aan moet besteden. In de Jungiaanse psychologie is het hebben van een groot ego dan ook van belang en moet zeker niet genegeerd worden! De schaduw bevat niet alleen dingen die jij als “fout” gelabeld heb en alles wat je verdrongen hebt, maar ook alle overtuigingen die jij vanuit je jeugd met je mee heb genomen van ouders, leraren, leeftijdgenoten etc. Al die dingen in de schaduw vormen zich rondom een thema, complex genoemd. Gaan mensen op zoek naar wat er zich in hun schaduw bevindt, dan maken ze die complexen bewust, waardoor ze minder projecteren en wordt het ego groter, wat weer zorgt voor kracht, en autonomie. Ga je niet op zoek naar wat er binnen in je leeft, blijft je – in Jungiaanse termen – onbewust en zullen je projecties bepalen hoe jij de wereld aanschouwt en zul je vanuit je complexen gedrag vertonen, wat zich onaangekondigd aandient (uitzonderlijke woede), is primitief van aard en kortzichtig. En dan hebben we het nog alleen maar over het persoonlijk onbewuste. Je benoemt niet het collectieve onbewuste, vanwaar uit de archetypen zich ook uiten in gedrag en visie op de wereld. En tenslotte is er ook nog de typologie die Jung heeft uitgedacht, die bepaald hoe jij je in de wereld om je heen ankert en hoe je met situaties omgaat. Een introvert gevoelsmens zal anders in de wereld staan dan een extrovert gewaarwordings type. Dus om het alleen te hebben over het ego en schaduw is veel te kort door de bocht in mijn optiek. Gelukkig lees ik in de beschrijving over jou dat je vind dat persoonlijke ontwikkeling grenzeloos is, dus mocht je de behoefte hebben om vanuit jouw “fan” zijn van C.G.Jung, je daarin verder te verdiepen, dan houd ik mij van harte aanbevolen.

    1. Paul Scheffer Beantwoorden

      Dag Margot,
      Dank voor je uitvoerige reactie. Ik kon niet sneller reageren, want ik was een paar dagen afwezig.
      Mijn stukje is geen wetenschappelijk verhaal, maar een column. Mijn eigen verhaal en mijn eigen interpretatie van Ego en Schaduw. Ik ben een fan van het werk van Jung, maar zeker geen Jungiaan. Ik ben een fan omdat Jung een aantal mensen heeft geïnspireerd tot het maken van iets moois. Ik noem in dat geval Isabel Myers en haar Myers Briggs Type Indicator en Andi Lothian en zijn Insights Discovery Model. Beide instrumenten gebaseerd op Jung’s Psychologische Types en ontworpen om mensen aan het denken te zetten over zichzelf en over anderen. Die doelstelling heeft mijn column ook. Ik zou het mooi vinden als iemand ging nadenken, waarom hij als leider bijvoorbeeld zo allergisch is voor medewerkers die in zijn ogen minder resultaatgericht zijn.
      Inderdaad ging mijn column niet over Introvert, Extravert, Sensing, Intuition, Thinking en Feeling.
      Die begrippen vinden we in het Insights Discovery Model terug. Vandaar mijn “beperking” tot Ego en Schaduw :-)
      Ik zie dat jij in Zandvoort woont / werkt en Insights Benelux zit in Haarlem. Dat is geen onoverbrugbare afstand!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *