arrow-left-lightarrow-leftarrow-right-lightarrow-rightarrow-thin-left arrow-thin-right browser-search cup heart indicator laptop layers layout-4boxes layout-sideleft mail-heart mail map-pin mixer mouse nav paintbucket pencil-ruler phone picture play video
Insights On Topic

Heb jij de moed om te sneuvelen?

De leider: van laf tot roekeloos
Tekst: Jelle Westendorp

Zijn leiders narcisten die alles ter eer en glorie van eigen gewin doen, die het vermogen ontberen tot affectieve empathie en die de mensen om zich heen objectiveren tot middelen? Of is dat beeld achterhaald? Hoe zit het eigenlijk met leiders en macht? Met lafheid, roekeloosheid en moed? En wanneer precies ben je een moedig leider?

Leiders fungeren als boegbeeld; zij vertegenwoordigen het beeld dat anderen hebben van ‘hun’ bedrijf, instituut, partij, land etc. De leider maakt of breekt dit beeld. Alle leiders verhouden zich tot vraagstukken met betrekking tot macht, kritiek en eenzaamheid. Aan de top spelen daarnaast vraagstukken rond authenticiteit, effectiviteit en intuïtie. En dan is er ook nog het vraagstuk van de nalatenschap. Niet iedere leider is zich bewust van dit proces van ‘learning, earning and returning’.

Van laf tot roekeloos
Wij kunnen leiders vaak moeiteloos plaatsen op de polariteits-as van laf tot roekeloos. Tussen die twee begrippen nestelt zich de moed. Hiervoor grijp ik terug op de Griekse filosoof Aristoteles, die moed beschrijft als een goede eigenschap die het midden houdt tussen roekeloosheid en lafheid. Om te bepalen of een leider werkelijk moedig is, moeten we bepalen of hij of zij erin slaagt deze twee excessen te vermijden. Wíe is dan de moedige leider? En wanneer ben je die moedige leider? Is moed te leren of is het aangeboren? Wat we weten is het volgende: Een goede leider stelt zich dienstbaar op, draagt bij aan een groter geheel en opereert niet ter meerdere eer en glorie van zichzelf.

De leider die lafheid als raadgever heeft, herkennen we in de drang naar status, macht en aanzien. We zien hem wegduiken als het er op aan komt. Hij blijft vaak zitten waar hij zit, tot hij door de mand valt, meestal ten koste van bedrijf en medewerkers; denk aan FIFA-baas Sepp Blatter of aan COA-directeur Nurten Albayrak. Roekeloosheid als raadgever herkennen we ook: tomeloze ambitie die nauwelijks met de bedrijfsrealiteit te maken heeft, maar louter ten dienste staat van de leider zelf; beleid dat cynisme weerspiegelt als het wordt ontmaskerd - Martin Winterkorn en het gesjoemel bij Volkswagen, Rijkman Groenink en de arrogantie die tot de val van ABN-AMRO leidde - waarna blijkt dat het beleid maatschappelijke gevolgen heeft en effect op volkssentiment en publieke opinie. En weer: status, macht en aanzien ten koste van bedrijf en medewerkers.

“De leider die lafheid als raadgever heeft, herkennen we in de drang naar status, macht en aanzien”

Starten, stoppen en doorgaan

Starten met visie, stoppen voor je brokken maakt en doorgaan als anderen dat van je vragen. Dat is moed. Als je dan sneuvelt, wordt je in je nalatenschap eervol herdacht. En verdorie, dan lijkt dit leiderschap alleen in sprookjes of de bijbel voor te komen… Of toch niet? Nee, hij sneuvelde niet zelf. Maar hij had wel de moed om het leiderschap op zich te nemen na de dramatisch verlopen aanslag met een bermbom waarbij zijn zoon Dennis overleed, één dag na zijn installatie op 17 april 2008. Voormalig Commandant der Strijdkrachten: Peter van Uhm.

De moedige leider
Volgens dr. Danielle Braun, corporate antropoloog en expert op het gebied van organisatiecultuur en leiderschap, beschikken zowel de laffe als de roekeloze leider over een hoge angst- en haattolerantie. Het kunnen verdragen van angst en haat maakt dus niet tot een moedige leider. Wat doet dat dan wel? Dat is een reeks aan eigenschappen en/of acties. Ondersteuning zoeken als je volledig vastloopt. Feedback organiseren of zelfs institutionaliseren rondom je leidersrol. Doorlopend verantwoordelijkheid tonen en niet pas als het te laat is. In feite komt het neer op terugkeren naar nalatenschap, dienstbaarheid en bijdragen aan het grotere geheel. Als je ziet wat nodig is, in staat en bereid bent dat uit te voeren, ook als je daarmee jouw carrière riskeert, dán ben je een moedig leider. Dan ben je dus bereid te sneuvelen! Te sneuvelen ten dienste van het grotere geheel van onderneming en maatschappij. Het goede nieuws? Je stelt wel je nalatenschap veilig.

Wat heb je nodig als moedig leider?

  1. Vertrouwen kweken
  2. Gezond verstand
  3. Redelijke argumenten
  4. Kritiek kunnen verdragen
  5. Kunnen delegeren
  6. Oordeelsvermogen