arrow-left-lightarrow-leftarrow-right-lightarrow-rightarrow-thin-left arrow-thin-right browser-search cup heart indicator laptop layers layout-4boxes layout-sideleft mail-heart mail map-pin mixer mouse nav paintbucket pencil-ruler phone picture play video
Insights On Topic

Nieuw leiderschap als organisatievorm

Visie op nieuw leiderschap als organisatievorm
Tekst: Angelique Piessens | Beeld: Melinda Knijn

Wie kent ‘m niet, de riedel van Herman van Veen: ‘We moeten rennen, springen, vliegen, duiken, vallen, opstaan en weer doorgaan’? Gedateerd, maar daarmee niet minder waar. Want wat hebben we het druk met ons allen. De ontwikkelingen in de maatschappij volgen elkaar in razend tempo op. Vandaag is het ene bedrijf booming, morgen kan dat alweer een ander bedrijf zijn. Vandaag brengt deze technologie ons verder, morgen hebben we toch echt een andere nodig. En in het midden van deze storm sta jij, de leider. Hoe breng jij jouw onderneming, jouw team, jouw organisatie verder de toekomst in? Angelique Piessens, Insights Discovery Practitioner, spreekt met Gert Jan de Rooij, Partner bij Insights Benelux, over zijn visie op dit thema en zijn ervaring vanuit de praktijk.

Hoe hebben jullie dat met Insights Benelux gedaan, de blik naar de toekomst richten?
“In 2008 stonden we bewust even stil om onszelf een aantal vragen te stellen. Simon Sinek stimuleerde ons om te beginnen met de WHY-vraag. Waarom doe je wat je doet? Welke missie of overtuiging drijft en inspireert jouw bedrijf? Sinek zegt dat mensen geen zaken met je doen om WAT je doet, maar om het WAAROM. Het maken van winst is enkel een resultaat. Vanuit die waarom-vraag borrelden als vanzelf vervolgvragen op: Hoe nemen we medewerkers mee in die ‘WHY’ van de organisatie? Hoe laten we onze medewerkers floreren? Kan de huidige organisatie succesvol inspelen op wat de snel veranderende omgeving van ons vraagt? Hoe activeren we ons innovatief vermogen? En welke organisatievorm past bij dit alles?”

Hoe belangrijk is deze WHY-vraag voor Insights en voor jou?
“Wij handelen al vanaf de start in 2003 vanuit onze WHY. Die WHY hebben we doorvertaald naar de zogeheten Purpose. Waartoe doe je wat je doet, waartoe moet dat leiden? Wat is je doel? Voor ons is dat ‘Unlocking Human Potential’, het bovenkrijgen van ieders talenten en mogelijkheden. Als leider is het ongelooflijk belangrijk dat je je kunt verbinden met een thema dat resoneert, dat maatschappelijk relevant is en dat bovenal zin geeft. Vervolgens is het de kunst om er naar te leven en te handelen. Als je je organisatiewaarden, de Values, identificeert en expliciet maakt, wordt dat een stuk makkelijker. En belangrijker nog; je kunt er met elkaar over in gesprek gaan en elkaar de verhalen vertellen die de waarden dagelijks tot leven brengen.”

Dus het gaat om Purpose en Values?
“Nee, inspirerende Purpose en Values alleen zijn niet genoeg. Zonder een goede organisatievorm kom je niet verder. In 2008 was Insights Benelux relatief jong en nog niet zo groot. Een duidelijke organisatiestructuur ontbrak. We werkten nog met functionele afdelingen en de gebruikelijke managementfuncties die daarbij horen. We zagen dat ons netwerk snel groeide en dat we ons bedrijf zodanig anders moesten gaan organiseren dat het aansloot op toekomstige trends.”

 

“er ontstonden rollen - geen functies dus - en we hebben bekeken wie geschikt is voor welke rol”

En dus?
“Wij kozen allereerst voor een ondubbelzinnige definitie van werk: het gedrag van mensen voor zover dat bijdraagt aan de instandhouding van Insights in de omgeving waarin het bedrijf opereert. Maar dat roept onmiddellijk een nieuwe vraag op: Hoe organiseer je gedrag? Wij hebben gekozen voor het gedachtegoed van Karl Weick. Zijn benadering bood ons het alternatief voor de sterk overheersende organisatiestructuren (de harkjes) uit de industrialisatieperiode. Deze harkjes ontstonden door mensen te plaatsen rond productiemiddelen - toen het belangrijkste kapitaal van ondernemingen. De procesbenadering van Weick heeft een ander uitgangspunt: Mensen geven zélf betekenis aan dingen. Hoe kun je mensen met elkaar organiseren? Op basis van die gedachte hebben wij besloten in de schoenen van onze klant te gaan staan. Insights is vanuit de klant gaan bekijken welke producten en diensten wij leverden, welke organiserende processen daarbij horen en hoe we deze leverende en organiserende processen moesten besturen. Vandaaruit ontstonden rollen - geen functies dus - en vervolgens hebben we bekeken wie geschikt is voor welke rol.”

Dat is een forse verandering. Wat vraagt dat van de medewerkers? En van de leiders?
“Gedrag structureren of, anders gezegd, mensen zichzelf laten organiseren, is makkelijker gezegd dan gedaan. Het vraagt nogal wat van medewerkers. Ze moeten zich bewust zijn van processen rond betekenis geven, ze moeten hun beperkingen zien en daar de dialoog over durven aangaan. Ze moeten kunnen omgaan met onzekerheid, met het werken in verschillende rollen in verschillende processen en moeten flexibel kunnen reageren op veranderingen. Dat is heel veel. Maar ook de leider wordt op de proef gesteld, met zichzelf geconfronteerd. Durf jij je medewerkers ruimte te geven om te experimenteren en fouten te maken? Geef je ze vertrouwen?”

Wat brengt deze organisatievorm je?
“Kort gezegd: het maakt je als organisatie flexibel én adaptief, waardoor je sneller en beter kunt inspelen op wat er om je heen gebeurt. Bedrijven worstelen met de complexiteit en turbulentie in hun omgeving. Dat zag je bij het begin van de kredietcrisis, met de val van Lehman Brothers, en dat zie je nu nog steeds. In feite zijn veel organisaties in de valkuil van hun eigen vooruitgang getrapt. Door te groeien wordt het organiseren van werk in bestaande structuren steeds moeilijker. Tel daarbij op trends als digitalisering, technologie