arrow-left-lightarrow-leftarrow-right-lightarrow-rightarrow-thin-left arrow-thin-right browser-search cup heart indicator laptop layers layout-4boxes layout-sideleft mail-heart mail map-pin mixer mouse nav paintbucket pencil-ruler phone picture play video
Insights On Topic

Maatschappelijke impact boven winst

In gesprek met Mark Hillen van Social Enterprise NL
Tekst: GERRIT VAN DOORN

Steeds meer ondernemingen vinden het belangrijk om maatschappelijke waarde te creëren. Maar wat is maatschappelijke waarde eigenlijk? Kun je die meten? En is de organisatie van de toekomst per definitie een organisatie die ‘het verschil maakt’? Gerrit van Doorn vraagt het aan Mark Hillen, medeoprichter en directeur van Social Enterprise NL.

Social Enterprise NL ondersteunt sociale ondernemingen. Ik denk dan aan betrokkenheid, aan mensgerichtheid. Is dat waar het om draait?

“Wat wij sociale ondernemingen noemen, zijn ondernemingen die geld verdienen niet als voornaamste doel hebben. Hun hoofddoel is het creëren van maatschappelijke meerwaarde, oftewel impact. We vinden het belangrijk deze ondernemers te ondersteunen, te verbinden en zichtbaar te maken, omdat zij een koploperfunctie hebben: met innovatieve businessmodellen pakken zij op een ondernemende manier maatschappelijke problemen aan. Onze leden, zoals Tony’s Chocolonely, Marqt en Triodos Bank, streven allerlei soorten maatschappelijke doelen na. Daar zitten natuurlijk een bepaald wereldbeeld en een waardensysteem achter. Het is onmogelijk dat iemand die circulariteit belangrijk vindt, niet geïnteresseerd is in de mens. Je kunt niet van buiten sociaal zijn en van binnen niet.”

Gaat maatschappelijke verantwoordelijkheid niet ook vaak over duurzaamheid?

“Duurzaamheid is een containerbegrip geworden. Wij spreken liever over ‘circulair’ en ‘inclusief’. Circulair betekent dat grondstoffen worden hergebruikt en eventuele reststoffen op een veilige manier terugkomen in de natuur. Het betekent dat je verder kijkt dan je neus lang is. Een fleecetrui gemaakt van petflessen vinden wij niet circulair. Want als je zo’n fleecetrui wast, komen er kleine stukjes plastic in het afvalwater en zo in de waterzuivering terecht. Inclusief wil zeggen dat in principe iedereen meedoet op de arbeidsmarkt. We gebruiken bewust niet het woord participatie, omdat dit vervuild is door wetgeving. De overheid werkt met een doelgroepenregister, waar mensen buiten vallen die wij óók heel belangrijk vinden. Zo heeft de overheid niet de doelstelling om iemand die zwaar autistisch maar wel hoger opgeleid is aan een baan te helpen. Wij vinden dat iedereen het recht heeft om voor zichzelf te kunnen zorgen en deel te nemen aan de maatschappij.”

“wij zoeken de bedrijven die het realiseren van impact belangrijker vinden dan winst maken”

Zijn alle organisaties die zich willen aansluiten bij Social Enterprise NL circulair en inclusief?

“Onze leden zijn actief op verschillende ‘impactgebieden’: arbeidsparticipatie, armoedebestrijding, milieu en sociale welvaart en cohesie. Tony’s Chocolonely wil een eerlijke keten realiseren, waarbij iedereen eerlijk verdient aan cacao en aan de productie van chocola. Ze letten daarbij zeker ook op milieubelasting, maar CO2-neutraal werken kan niet; de cacao komt toch per schip uit Afrika. Dus niet iedereen kan alles tegelijk doen. Wij zoeken de bedrijven die het realiseren van impact belangrijker vinden dan winst maken. Het gaat om de intrinsieke motivatie. Er is nog geen richtlijn voor wat maatschappelijke meerwaarde nou precies is en er is ook geen standaard in het meten van impact. Daar proberen wij samen met anderen een eenheid in te vinden. Het is voor de toekomst van de wereld heel belangrijk dat er consensus ontstaat over waar we met ons allen naartoe moeten: Wat houdt het in als we ‘goed bezig’ zijn? Dat we de wereld beter maken? Maar wat is dan beter? Er is op dit gebied nog veel werk te verzetten.”

Maatschappelijke waarde creëren gaat toch ook over keuzes die niet goed passen bij het aandeelhoudersbelang. Hoe zie jij dat?

“Als Unilever zegt: ‘We gaan onze CO2 footprint halveren’, dan halveert ook de energierekening. Dus er staat niet altijd een enorme spanning op de relatie tussen maatschappelijke waarde en aandeelhouderswaarde. Maatschappelijke waarde creëren is ook goed voor je imago en geeft binding met je personeel. Vooral jonge mensen werken graag voor een sociale onderneming. Maar er ís spanning. Als je de cacaoboeren 25% meer betaalt, zie je dat terug in de prijs voor de consument. Maar ethisch denken en voelen zijn niet hetzelfde als maatschappelijke waarde creëren. Bij ethisch gedrag gaat het om transparantie en verantwoordelijkheid nemen voor de keten. Dat moet gestimuleerd worden. Maatschappelijke waarde ontstaat pas op het moment dat je echt iets doet. En dan het liefst iets wat meetbaar is.”

Is de organisatie van de toekomst een social enterprise?

“Ik hoop natuurlijk dat er veel meer social enterprises komen. Maar elke organisatie heeft haar rol en bijbehorende kenmerken. We hebben nog wel een tijdje een leger nodig en dat gaat geen co-creative enterprise worden. Organisaties als Greenpeace en Wakker Dier creëren awareness en dat is enorm belangrijk, maar zij hebben geen verdienmodel. En zijn dus geen sociale onderneming, al richten ze zich op maatschappelijke problemen. Het grote verschil tussen een goed doel en een social enterprise is dat de sociale ondernemer de omzet die hij realiseert meteen weer kan inzetten voor zijn sociale missie. ‘Opschalen’ noemen wij dat. En dat is wel typerend voor de innovatieve kijk van sociaal ondernemers: als blijkt dat het werkt, volgen anderen ook. Ook bij Nestlé en Mars en Albert Heijn denken ze nu na over hoe en waar ze hun chocola inkopen. En als er dan een grote beweging op gang komt, volgt de politiek. Overigens zie ik wel trends: mensen doen meer samen, staan meer open voor elkaar, geven elkaar de ruimte. Ook in dat opzicht spelen sociaal ondernemers dus in op iets wat leeft in de maatschappij.”

Ook de toekomstige generatie is een belangrijke stakeholder?

“Als je als organisatie maatschappelijke waarde wilt creëren, moeten alle stakeholders daar iets voor over hebben. Dat betekent dat de dialoog met die stakeholders verandert. Waar je er voorheen van kon uitgaan dat de vakbond om hogere salarissen, de klant om een lagere prijs en de financier om een hoger rendement ging vragen, probeer je nu begrip te kweken en prioriteiten op één lijn te krijgen: ‘Wij zijn een sociale onderneming. Ben jij, klant, bereid wat meer te betalen? Ben jij, financier, bereid wat rendement in te leveren?’ Het betekent ook dat je gezamenlijk kijkt naar het effect van je handelen op alle betrokkenen in de keten: ‘Als we de prijs van dit T-shirt verlagen, wat betekent dat dan voor onze werknemers in Bangladesh?’”

“ik geloof niet in een standaardmodel voor de organisatie van de toekomst”

Tot slot: hoe zie jij de organisatie van de toekomst? Wie staat er aan het roer?

“Ik geloof niet in een standaardmodel voor de organisatie van de toekomst. Het gaat erom dat je een organisatie creëert waar mensen blij van worden. Dat betekent dat je je werkprocessen aanpast aan de mensen en niet andersom. Het maakt veel verschil of je met jonge academici werkt of met laagbegaafde autisten. Het betekent ook dat je je leiders selecteert op empathie. Het wezenskenmerk van de sociaal ondernemer is dat hij de wereld een beetje beter wil maken. Maar niet iedereen hoeft sociaal ondernemer te worden. Een werknemer van een pensioenfonds kan vragen: ‘Waar beleggen we eigenlijk in?’ Iedereen kan iets doen.”

WIE Gerrit van Doorn

WAT CEO bij het Fair Business Institute. Werkt als organisatieadviseur in de agrifood nauw samen met Rijnconsult. Verbindt idealisme met zakelijke kansen en genereert impact op de korte en lange termijn. Expert in CSR reporting.

WAAROM Omdat grote problemen om gedurfde oplossingen vragen. Gerrits passie is het realiseren van transparantie en vertrouwen onder stakeholders. Zijn missie: ‘Creating trusted society’.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *