arrow-left-lightarrow-leftarrow-right-lightarrow-rightarrow-thin-left arrow-thin-right browser-search cup heart indicator laptop layers layout-4boxes layout-sideleft mail-heart mail map-pin mixer mouse nav paintbucket pencil-ruler phone picture play video
Insights On Topic

Teamontwikkeling in balans

Tekst: Jan Boekestijn

Er is inmiddels enorm veel onderzoek verricht naar het functioneren van teams en hun ontwikkeling. Een belangrijke onderzoeker is Tuckman die de verschillende fases van teamontwikkeling in kaart bracht. Deze worden veel gebruikt en herkend en helpen teams zich verder te ontwikkelen. Veel kennis over de persoonlijke aspecten van teamleden en hun invloed op het team is gemeengoed. We kennen allemaal Belbin met zijn teamrollen. Ook Insights Discovery geeft diep inzicht in de interactie tussen de verschillende teamleden. Iedereen vertoont gedragsvoorkeuren, in kleuren gerepresenteerd, die een herkenbare en vaak voorspellende werking hebben binnen relaties. Al deze theorieën helpen de teamleider succesvolle teams te creëren. Maar er is meer...

Shiatsu
Soms loont het om van de gebaande paden af te wijken en inzichten uit een ander domein te gebruiken. Binnen Shiatsu, een massagetechniek gebaseerd op Chinese geneeswijzen, zijn mechanismen bekend die voor persoonlijke en teamontwikkeling gebruikt kunnen worden. De wetmatigheden zijn vele eeuwen geleden ontdekt in China en sinds die tijd steeds verder doorontwikkeld. Naast de fysieke aandacht voor klachten richt Shiatsu zich ook op psychische en emotionele aspecten. Hiervoor gebruikt de Shiatsu-masseur kennis over meridianen en acupunctuurpunten, maar ook de vijf elementen: aarde, metaal, water, hout en vuur. In een gezond lichaam zijn deze vijf elementen in balans; onbalans veroorzaakt allerlei tijdelijke of structurele klachten.

De vijf elementen en hun onderlinge relaties
De vijf elementen leveren een interessante invalshoek op om de effectiviteit van teams te beoordelen. Wat voor individuen geldt, geldt dikwijls ook voor teams. Binnen een team is alleen sprake van maximale effectiviteit wanneer de vijf elementen in balans zijn. De vijf elementen zijn onderling nauw met elkaar verbonden. Er zijn twee belangrijke cycli werkzaam die een rol spelen bij de balans tussen de elementen: de voedende cyclus en de controlerende (beheersende) cyclus.

Wanneer er een verstoring optreedt in één van deze cycli, ontstaat er onbalans. Allerlei gebeurtenissen hebben voortdurend invloed op het fragiele evenwicht tussen deze vijf elementen. Het uitgangspunt is om constant te streven naar het bereiken en bewaren van optimale balans, waardoor stagnaties en pijnpunten worden voorkomen. De dynamiek van dit evenwicht wordt duidelijk wanneer je beseft dat ieder teamlid op persoonlijk niveau ook te maken heeft met dezelfde balans tussen de vijf elementen. Een verstoorde balans bij elk individu afzonderlijk kan de oorzaak zijn van stagnaties binnen het team. Stagnaties die op hun beurt weer nadelige gevolgen kunnen hebben voor de balans van andere teamleden. Gelukkig heeft ieder mens een zelfhelend vermogen dat ervoor zorgt dat de natuurlijke balans zo snel mogelijk wordt hersteld na een verstoring. Echter, wanneer er sprake is van een structurele of te heftige onbalans, kan hulp van buitenaf nodig zijn.

‘Wanneer het ontbreekt aan diepgang en stabiliteit (water) kunnen de teamleden met een meer introverte voorkeur wellicht een waardevolle bijdrage leveren’

Teamvaardigheden
Binnen een team is er voortdurend sprake van interactie. Individuen reageren continu op elkaar, waardoor ze invloed uitoefenen op elkaars vermogen om de eigen balans te bewaren. In dat opzicht is het team een geweldige leerplaats, waarin iedereen als vanzelf vaardigheden ontwikkelt die helpen om in een complexe omgeving de eigen balans te bewaren. Het team kan enerzijds verstorend werken, maar is anderzijds ook in staat om helend op te treden in geval van onbalans bij één of meerdere individuen. Van de verschillende teamleden – maar in het bijzonder van de teamleider –vraagt dit de nodige kennis en kunde om te herkennen dat er verstoring optreedt en hoe hier vervolgens op de juiste manier mee om te gaan.

Mogelijke stagnaties
Verstoringen leiden tot stagnaties, waardoor de kwaliteiten van het team onvoldoende tot hun recht komen. Een veel voorkomende onbalans is die waarin bepaalde teamleden te veel ruimte innemen. Anderen kunnen zich daardoor geïntimideerd voelen. Zij laten onbewust en ongewild toe dat een ander onevenredig veel tijd en aandacht opeist en trekken zich terug. Het element metaal raakt uit balans en dat heeft grotere gevolgen dan je op het eerste gezicht zou denken. Het zelfvertrouwen daalt, omdat water niet meer wordt gevoed. De daadkracht neemt af, omdat hout niet meer wordt gecontroleerd. En dit effect wordt nog eens versterkt doordat voeding van het al verzwakte water ontbreekt. Kortom: het einde is zoek.

De oplossing ligt duidelijk in het terug in balans brengen van het element metaal, dat op zijn beurt door aarde wordt gevoed en door vuur wordt gecontroleerd. De persoon in kwestie is dus geholpen met het versterken van de elementen aarde en vuur. Elementen die kunnen helpen om de eigen ruimte opnieuw vast te stellen en te bewaken. Het vertrouwen neemt toe en de