arrow-left-lightarrow-leftarrow-right-lightarrow-rightarrow-thin-left arrow-thin-right browser-search cup heart indicator laptop layers layout-4boxes layout-sideleft mail-heart mail map-pin mixer mouse nav paintbucket pencil-ruler phone picture play video
Insights On Topic

Werkdruk en werkgeluk, gaat dat samen?

 
Tekst: PHILIP VERZELLENBERG

Werkdruk en werkgeluk: volgens velen een onmogelijke combinatie. Niet volgens Philip Verzellenberg. Hij betoogt dat een bepaalde mate van werkdruk juist kan bijdragen aan je werkgeluk. Een belangrijke factor voor werkgeluk is namelijk flow. En in flow kom je alleen als je wordt uitgedaagd, oftewel positieve werkdruk ervaart. Om te voorkomen dat werkdruk je werkgeluk in de weg zit, loont het om te investeren in persoonlijke hulp- en energiebronnen.

Je hebt het vast wel eens ervaren - op het werk of tijdens het uitoefenen van je hobby: je gaat zo volledig op in waar je mee bezig bent dat je alles om je heen vergeet. Je bent gefocust, geïnspireerd, zet de mooiste resultaten neer en hoeft daar nauwelijks moeite voor te doen – het is alsof het allemaal vanzelf gaat. Je bent ‘in flow’.

Flow is een concept van de Amerikaanse psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi. Om duidelijk te maken hoe je je kunt voelen (in welke mentale toestand je je kunt bevinden) als je een taak uitvoert, gebruikt hij de twee wegingsfactoren ‘uitdaging’ en ‘vaardigheid’. Is de uitdaging groot en je ‘vaardigheidsniveau’ laag, dan ervaar je veel angst en stress. Maar is er weinig uitdaging en werk je onder je niveau, dan slaat de verveling toe. ‘In flow’ kom je als je weet dat je hebt what it takes om een taak tot een goed einde te brengen en tegelijkertijd een gezonde dosis spanning ervaart. Zonder (positieve) werkdruk dus geen flow: een belangrijke factor voor werkgeluk. Niet alleen vanwege dat gevoel ‘lekker bezig te zijn’, maar ook omdat wie in flow is goed presteert. Wat overigens niet wil zeggen dat je continu in flow kunt zijn. Deze staat van opperste concentratie vergt veel energie.

Team in flow
Flow is niet alleen voorbehouden aan het individu. Ook een team kan in flow zijn. Neem onze ‘Oranje Leeuwinnen’ tijdens het laatste EK voetbal. De uitdaging (druk) is duidelijk: dit is het moment om te shinen. Dat de vrouwen hierin slagen, komt natuurlijk in de eerste plaats omdat ze keihard hebben geoefend, oftewel hun vaardigheidsniveau op het vereiste peil hebben gebracht. Maar er is meer: de elf weten waar ze naartoe willen, weten precies wat ze moeten doen om daar te komen en houden – met het oog daarop – elkaar goed in de gaten. Vertalen we dit naar de werkvloer, dan kun je zeggen dat een team het volgende nodig heeft om in flow te kunnen komen. De teamleden:
  • hebben een helder gezamenlijk doel (gevraagd naar het teamdoel vertellen ze ieder hetzelfde verhaal en ze handelen hier ook naar);
  • zijn van elkaar afhankelijk en weten elkaar te vinden als ze elkaar nodig hebben;
  • weten van zichzelf wat ze nodig hebben om lekker te kunnen werken/in flow te kunnen komen (zelfinzicht!) en zijn daar duidelijk over;
  • communiceren goed en accepteren/houden rekening met elkaar.

Daarbij ligt het voor de hand dat het voor een kleiner team makkelijker is om in flow te komen dan voor een groter team.

Investeren in persoonlijke hulp- en energiebronnen
Een bepaalde mate van werkdruk is dus onontbeerlijk voor ons werkgeluk. Maar als we zelf of als onze teamleden druk ervaren, zetten we toch vaak als eerste in op stressvermindering. Door bepaalde taken af te stoten of bij mensen weg te halen bijvoorbeeld. Het Job Demands-Resources model (JD-R model) laat zien dat het effectiever is om te investeren in persoonlijke hulp- en energiebronnen. Want wie daarover in voldoende mate beschikt, kan meer stress aan én raakt makkelijker bevlogen of in flow. En dat leidt zoals we al zagen tot betere prestaties en meer werkgeluk.

Energiebronnen komen voort uit de organisatie, je afdeling of team. Als individu draag je eraan bij – bijvoorbeeld omdat jij mede de sfeer binnen het team en je relatie met je leidinggevende bepaalt. Maar je hebt ze niet helemaal zelf in de hand. Persoonlijke hulpbronnen zijn voor iedereen anders. Wat jou helpt om met stress om te gaan kan iets in jezelf zijn (veerkracht, een positieve levenshouding), maar ook iets buiten jezelf: je partner bijvoorbeeld, bij wie je aan het eind van de dag je verhaal kwijt kunt. Of je wekelijkse hardloopuurtje.

• de vrijheid om te bepalen hoe en wanneer je je werk doet
• ontwikkelingsmogelijkheden
• afwisseling
• zinvol werk / werk dat voldoening geeft
• goede sfeer
• goede relatie met je leidinggevende
• sociale steun en constructieve feedback van collega’s

• optimisme
• veerkracht
• zelfvertrouwen
• assertiviteit
• hobby’s
• partner/gezin