arrow-left-lightarrow-leftarrow-right-lightarrow-rightarrow-thin-left arrow-thin-right browser-search cup heart indicator laptop layers layout-4boxes layout-sideleft mail-heart mail map-pin mixer mouse nav paintbucket pencil-ruler phone picture play video
Insights On Topic

Werken met een persoonlijk leiderschapscredo

De ‘slaapmutstest’ voor duurzame leiders
Tekst: Jean-Paul Verschuren & Ingeborg van der Vorm

Volgens welk credo handelt een manager? Hebben leidinggevenden überhaupt wel een set richtinggevende overtuigingen? En als een manager die al heeft, slaagt hij dan ook voor de ‘slaapmutstest’? Oftewel: is hij zich werkelijk op élk moment van de dag bewust van de waarden die aan de basis van zijn handelen liggen? In deze whitepaper wordt betoogd dat een hoogsteigen leiderschapscredo niet alleen richtinggevend is voor de leidinggevende zélf, maar dat het ook essentieel is voor een duurzaam succesvolle organisatie. 

‘Menselijke grondstoffen’ worden meestal niet duurzaam gewonnen
Vandaag de dag is leiderschap vaak verre van duurzaam. Als het over de koffie of over het kopieerpapier gaat, willen bedrijven nog wel nadenken over duurzame keuzes, maar de mijn van ‘menselijke grondstoffen’ (human resources) wordt gewoon leeggeschraapt en als een krater in het landschap achtergelaten. Van duurzame winning is zelden sprake.
Voor leidinggevenden is het ook vaak sappelen: men zit muurvast in een systeem dat vooral gericht is op winstbejag, aandeelhouderswaarde en steeds kortere time-to-market. Daarnaast hebben leidinggevenden te maken met regeldruk en controlezucht van overheden en verzekeraars. Het systeem eist van medewerkers dat ze steeds beter presteren en groei laten zien, in een omgeving die regelmatig conflicteert met de eigen waarden, drijfveren en talenten. Aan leidinggevenden de schone taak om deze intensieve menshouderij te managen of anders afscheid te nemen van het personeel. Zowel de medewerkers als de leidinggevenden ervaren hierdoor spanning en uitputting, tot burn-out aan toe. Uit onderzoek van TNO blijkt dat 40% van de medewerkers behoefte heeft aan maatregelen om stress te voorkomen. Toch kaart slechts een klein deel van de medewerkers stress of problemen aan bij de leidinggevende, omdat de meesten het als persoonlijk falen zien. Professionals nemen de schuld op zich, terwijl zij toch slechts beperkte mogelijkheden hebben om het uitputtende systeem naar hun hand te zetten.

Bureaucratie verdringt inter-esse in klant en patiënt
We zien professionals afhaken omdat ze niet meer voldoende vanuit de eigen drijfveren kunnen werken. Er is steeds meer bewijs dat het verloochenen van je eigen waarden ziek maakt. Fysiek ziek. Wouter Hart zegt in zijn boek Verdraaide organisaties, terug naar de bedoeling dat goede dienstverlening ontstaat als de professional écht aandacht voor de klant heeft. Op dat moment is er sprake van ‘inter-esse’ in de klant. Het Latijnse woord interesse betekent letterlijk ‘tussen-zijn’ of ‘tegenwoordig zijn bij’. Een cruciaal kenmerk van die ontmoeting is de liefde van de professional voor zijn vak en voor de mensen die een hulpvraag hebben.

“Duurzaam leiderschap stoelt op eigenaarschap en integriteit”

Als voorbeeld nemen we de professionals in de zorg. Verpleegkundigen raken door druk van buiten, door regels en administratieve taken, steeds verder verwijderd van het echte contact met de patiënt. Wie het gedrag van de verpleegkundige wil sturen met beleid, protocollen en tijdschrijven, dwingt de zorgprofessional beetje bij beetje de interesse in de patiënt op te geven. Als dit af en toe gebeurt en als de verpleegkundige de bureaucratische elementen als zinvolle ondersteuning ervaart, dan is het niet zo erg. Maar als de papieren werkelijkheid een steeds groter beslag legt op de tijd van de zorgprofessional, dan verdwijnt de interesse helemaal.

Er wordt een slot gezet op het hart van de professional. In een onpersoonlijke systeemwereld is immers weinig aandacht voor gevoelens: ze zijn niet grijpbaar of kwantificeerbaar. De kloktijd, de meetbare tijd, heeft het dan gewonnen van de belevingstijd, van de waardevolle tijd. Als gevolg van dit wangebruik van human resources, zal de energie bij de professional weglekken. De winning van de menselijke grondstoffen gebeurt niet duurzaam: de bronnen raken uitgeput.

De missie van duurzaam leiderschap: terug naar de waarden
Hoe dramatisch is het met de uitputting van de menselijke bronnen? Is de trend nog omkeerbaar? ‘Nieuwe leiders’ zouden zich moeten afvragen of de hedendaagse professional überhaupt wel systeemkaders nodig heeft om optimaal te functioneren. Leidinggevenden kunnen een cruciale rol spelen bij het keren van het tij. Het faciliteren van de terugkeer naar persoonlijke waarden, drijfveren, creativiteit en talent bij professionals is een van de belangrijkste taken waar de hedendaagse manager voor staat: dat is écht nieuw leiderschap. Laat de professional de verandering vormgeven in plaats van de verandering de professional. In het geval van de zorgprofessional: een sterkere inter-esse van de verpleegkundige in de patiënt zal ertoe leiden dat de patiënt zich gezien voelt en passende zorg krijgt. Daar haalt de verpleegkundige dan weer energie uit.

Afbeelding-leiderschapscredo

De weg naar het leiderschapscredo

Het proces
Hoe kom je tot een passend en doorvoeld duurzaam leiderschapscredo? Hiervoor wordt de weg van de ‘golden circles’ (Simon Sinek) bewandeld. Van binnen naar buiten: vanuit het waarom via het hoe naar het wat.

Vanuit het waarom

Duurzaamheid in leiderschap komt voort uit de gevoelde verbinding met drijfveren als:

  • zorgdragen voor de lange termijn
  • geld en bezit zijn niet zaligmakend
  • onze bronnen benutten zonder ze uit te putten
  • een bron zijn voor anderen en onze leefwereld
  • beslissen en handelen ‘ten gunste van’ in plaats van ‘ten koste van’
  • vertrouwen hebben in eigen kracht
  • vertrouwen hebben in andermans kracht en bijdrage
  • de juiste balans vinden tussen kloktijd en belevingstijd

…via het hoe

Een passende, inspirerende, richtinggevende omschrijving van het leiderschapscredo ontstaat in dialoog met jezelf en met de mensen in je omgeving. Daarbij helpt reflectie op basis van de psychologische voorkeuren en persoonlijkheidstypen van Insights.De volgende reflectievragen passen bij de vier uitingsvormen van leiderschap en helpen het persoonlijk leiderschapscredo vorm te geven:

  • Resultaatgerichtheid: Wat is het resultaat dat wordt nagestreefd en hoe draagt dit bij? Welke ‘menselijke bronnen’ worden hiervoor aangesproken? Hoe gaan we daar zorgvuldig mee om? Wat betekent dit voor de taken en verantwoordelijkheden, de manier van aansturen en prioriteiten stellen?
  • Visionair: Wat geeft inspiratie en hoe kunnen we dat overbrengen en mensen enthousiasmeren? Wat is de maatschappelijke bijdrage en met wie en wat is er verbinding? Hierbij is het belangrijk om ruimte te geven aan intuïtie en daarop durven bouwen.
  • Relatiegerichtheid: Hoe bouw je aan wederzijds respect en onderling vertrouwen in de samenwerking? Hoe bewaar je de balans tussen kloktijd en belevingstijd?
  • Gecentreerd of zelfbeschouwend: Nadenken over de eigen drijfveren, waarden, gevoelens en overtuigingen die de grondslag vormen voor de manier van leidinggeven.

…naar het wat

De stap van het waarom en hoe naar het ‘wat laat ik zien’ volgt uit de antwoorden op de reflectievragen. Dit proces wordt begeleid met verschillende werkvormen die de reflectie, dialoog en concrete verstaalslag naar het leiderschapscredo stimuleren en ondersteunen. We helpen je graag bij dit proces met een blijvend bewustzijn als resultaat van de ‘slaapmutstest’.

Eigenaarschap en integriteit
Duurzaam leiderschap is een vaag begrip, totdat je het nader definieert. Duurzame ontwikkeling en maatschappelijk verantwoord ondernemen steunen op de bekende pijlers People, Planet, Profit (& Prosperity). Duurzaam leiderschap stoelt op eigenaarschap en integriteit. Eigenaarschap staat voor het nemen van eigen verantwoordelijkheid; integriteit staat voor transparantie, eerlijkheid en vertrouwen vanuit de organisatie naar de professional en vice versa.

Echt duurzaam leiderschap kun je niet uit een boekje leren; het komt voort uit moreel bewustzijn, het komt van binnenuit. Een duurzame leider wil steeds de volle verantwoordelijkheid nemen voor het eigen gedrag en neemt beslissingen ten gunste van zijn relaties, medewerkers, collega’s, het bedrijf, de maatschappij en de leefwereld. Deze duurzaamheid is gericht op de lange termijn en gaat zorgzaam om met de menselijke grondstoffen. Het gaat uit van eigen kracht en van organisaties die de talenten benutten, zónder ze uit te putten.

Leiderschapscredo als persoonlijke gids
Om professionals weer te laten terugkeren naar de eigen talenten, moet de leidinggevende hun diepste waarden weten te ‘ont-dekken’. Een dergelijke empathische houding bij een manager kan niet zonder zelfinzicht. Wie niet weet wat zijn eigen drijfveer is, zal de drijfveren van collega’s maar moeilijk kunnen begrijpen. Vandaar dat veel leiders behoefte hebben aan het formuleren van een leiderschapscredo, een hoogstpersoonlijke geloofsbelijdenis die de unieke eigen waarden en drijfveren opsomt.
Het leiderschapscredo functioneert als een persoonlijke gids en als toetssteen voor regelmatige reflectie bij de leidinggevende. Naar mate meer leidinggevenden vanuit hun leiaderschapscredo zullen werken, zal dit zich vertalen in een meer duurzame werkomgeving. Meer bewustzijn van persoonlijke waarden heeft grote invloed op je omgeving; zowel binnen je eigen organisatie als in de maatschappij.
Wie zich bewust is van zijn leiderschapscredo, straalt dat ook uit. Het maakt anderen duidelijk waar je als duurzaam leider voor staat en wat men van je mag verwachten. De leidinggevende die vanuit zijn credo reflecteert, feedback geeft en feedback vraagt op het eigen gedrag, draagt duurzaamheid breed uit in de organisatie. Om naast de persoonlijke ontwikkeling ook de teamontwikkeling te bedienen, kan ook een duurzaam teamcredo worden gemaakt, door het team zelf natuurlijk.

Anker om jezelf te blijven
Voor de leidinggevende is het credo een anker dat helpt om bij jezelf te blijven op de golven van ontwikkelingen en verandering. Het leiderschapscredo fungeert ook als toetssteen en geeft handvatten bij het maken van keuzes. Wie voor zichzelf een leiderschapscredo heeft geformuleerd, zal de slaapmutstest glansrijk doorstaan.

Download de whitepaper
WIE Jean-Paul Verschuren

WAT Partner en medeoprichter van ‘het groeiburo’ Walking Tree. Faciliteert en begeleidt medewerkers en leiders om hun (inter) persoonlijke effectiviteit, teams en leiderschap duurzaam te ontwikkelen.

WAAROM Zijn drijfveer is anderen te motiveren en laten groeien door in alles zelf een duurzaam leider te zijn. Motto: ‘Duurzaamheid in leiderschap laat zich niet aanmeten maar groeit vanuit je eigen wortels’.

WIE Ingeborg van der Vorm

WAT Geaccrediteerd Practitioner Insights Discovery en gecertificeerd TMA (Talenten Motivatie Analyse) professional. Ingeborg gebruikt de kleurentaal van Insights Discovery als leidraad in haar ontwikkelingstrajecten gericht op organisatie, team en individu.

WAAROM Het is haar passie om ondernemers te begeleiden die professionals in staat willen stellen hun energie te behouden / vergroten en energielekken te voorkomen. Motto: ‘Duurzaam leidinggeven begint bij het benutten van talenten zonder deze uit te putten’.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *